Όσα θα ήθελες να μάθεις από την αθλητική ψυχολόγο Μαρία Αριστοτέλους!

Constantinos Tsiartas
Sports Photojournalist

Η Μαρία Αριστοτέλους σε μια συμβουλευτική και ενθαρρυντική συνέντευξη, σχετικά με την αθλητική ψυχολογία!

Μαρία πες μας λίγα λόγια για τον εαυτό σου, έτσι ώστε να σε μάθει καλύτερα ο κόσμος.

Ονομάζομαι Μαρία Αριστοτέλους και είμαι Ψυχολόγος με ειδικότητα στην Αθλητική Ψυχολογία. Έχω σπουδάσει στη Βουλγαρία (πτυχίο και μεταπτυχιακό) και την παρούσα περίοδο κάνω το διδακτορικό μου στην Αθλητική Ψυχολογία. Από νεαρή ηλικία, είχα αρκετή επαφή με τον αθλητισμό, αφού υπήρξα αθλήτρια ρυθμικής γυμναστικής. Γενικά, το ενδιαφέρον μου για τον αθλητισμό ήταν μεγάλο, είτε παρακολουθώντας διάφορα αθλήματα, είτε ως ασκούμενη. Αυτό μου έδωσε την δυνατότητα να γνωρίζω αρκετά για το χώρο του αθλητισμού και με βοήθησε να εμπλουτίσω τις γνώσεις μου πάνω σε διάφορα αθλήματα. Αυτό είναι ένα βασικό στοιχείο, καθώς ένας επιστήμονας ο οποίος έχει μια εικόνα του χώρου, είναι πιο οικείος στους αθλητές. Ξεκίνησα τις σπουδές μου στην ψυχολογία, γνωρίζοντας από την πρώτη στιγμή ότι η ειδικότητα που θα ακολουθήσω θα είναι η αθλητική ψυχολογία.

 

Οι λόγοι που με οδήγησαν σε αυτή την ειδικότητα ήταν αρχικά πως ως αθλήτρια, ένιωθα την ανάγκη να έχω δίπλα μου έναν ειδικό που θα με βοηθούσε να αντεπεξέλθω στην ψυχολογική πίεση, στο άγχος του αγώνα και σε διάφορα άλλα, που αντιμετώπιζα εκείνη την περίοδο σαν αθλήτρια. Ιδιαίτερα σε μεγάλες διοργανώσεις, όπως παγκόσμια και πανευρωπαϊκά πρωταθλήματα.

 

Επαγγελματικά ξεκίνησα στη Βουλγαρία ως αθλητικός ψυχολόγος, όπου και συνεργάστηκα με ένα σωματείο για 2 χρόνια. Στη συνέχεια, επέστρεψα στην Κύπρο, όπου και ξεκίνησα ατομικές συναντήσεις με αθλητές ερασιτεχνικού επιπέδου σε διαφορετικά αθλήματα (τένις, κολύμβηση, στίβο) και με την πάροδο του χρόνου συνεργάζομαι περιστασιακά με αθλητές και ομάδες επαγγελματικού επιπέδου. Δυστυχώς, ο χώρος του αθλητισμού είναι ένας χώρος που δεν έχει υπομονή και δεν δίνει πολλές ευκαιρίες στον τομέα της αθλητικής ψυχολογίας, ειδικά στην Κύπρο.

FullSizeRender (1)

 

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ ψυχολογίας και αθλητικής ψυχολογίας;

Η αθλητική ψυχολογία είναι κλάδος της ψυχολογίας. Ένας ψυχολόγος δουλεύει θεραπευτικά με τους ανθρώπους, ασχολείται με ανθρώπινα καθημερινά προβλήματα που αφορούν όλους τους τομείς της ζωής. Ο αθλητικός ψυχολόγος είναι πιο εξειδικευμένος για τον χώρο του αθλητισμού (αθλητές, ομάδες , συλλόγους, σωματεία). Ο χώρος του αθλητισμού είναι ζόρικος και ένας αθλητής εκτός από άψογη φυσική κατάσταση πρέπει να είναι και σε άψογη ψυχολογική κατάσταση για να μπορέσει να αποδώσει μέγιστα στον αγώνα. Οι επαγγελματίες που θα βοηθήσουν στο να επιτευχθούν οι στόχοι των αθλητών είναι καταρτισμένοι ψυχολόγοι με ειδίκευση στην αθλητική ψυχολογία. Οι συνεδρίες όπως και στην ψυχολογία γίνονται σε ατομικό επίπεδο καθώς επίσης και σε ομαδικό ανάλογα με τις ανάγκες του συνόλου. Πραγματοποιούνται συναντήσεις με συγκεκριμένο αντικείμενο ανάλογα με τον στόχο που έχει τεθεί στο πλαίσιο της Ψυχολογικής προετοιμασίας. Ο ρόλος του αθλητικού ψυχολόγου δεν περιορίζεται μόνο στους αθλητές. Στο πλαίσιο της συνεργασίας είναι απαραίτητη η συνεργασία με προπονητές και με γονείς ειδικά εάν απευθυνόμαστε σε αθλητές νεαρής ηλικίας.

 

Θα ακουστεί κάπως κλισέ αλλά, πόσο σημαντικό ρόλο παίζει η ψυχολογία στην επίδοση ενός αθλητή;

Πάρα πολύ σημαντικό ρόλο. Πολλές φορές ακούσαμε δηλώσεις αθλητών να λένε «είχαμε καλή ψυχολογία και γι’αυτό κερδίσαμε» ή και το αντίθετο. Για έναν αγώνα γνωρίζουμε όλοι ότι ο αθλητής πρέπει να είναι σε πολύ καλή φυσική κατάσταση και να κάνει την κατάλληλη προετοιμασία για να πετύχει τον απώτερο του στόχο, που είναι η επιτυχία/νίκη. Είναι δύσκολο να επιτευχθεί όμως ο στόχος αυτός, εάν ο αθλητής δεν είναι και σε καλή ψυχολογική κατάσταση. Η προετοιμασία ενός αθλητή χωρίζεται σε 2 επίπεδα: στη σωματική και στην ψυχολογική προετοιμασία. Στην ψυχολογική προετοιμασία, καλλιεργούνται οι ψυχολογικές δεξιότητες, που μαζί με τις φυσιολογικές δεξιότητες, έχουν σκοπό να βελτιωθεί η επίδοση του αθλητή. Μιλώντας για ψυχολογικές δεξιότητες, εννοούμε τη διαχείριση του άγχους, τη διαχείριση ενός τραυματισμού, την ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης, των συναισθημάτων, των κινήτρων, την καλλιέργεια του αυτοελέγχου κ. ά.

 

Η σωματική και η ψυχολογική προετοιμασία είναι σημαντικό να γίνονται παράλληλα, για την καλύτερη απόδοση του αθλητή.

 

IMG_4013

 

Πώς μπορεί κάποιος σαν εσένα να βοηθήσει τους αθλητές;

Στόχος του κάθε αθλητικού ψυχολόγου είναι η βελτίωση της απόδοσης του αθλητή ή της ομάδας. Αυτός είναι ο λόγος που ένας αθλητής αναζητεί τη συνεργασία με ένα αθλητικό ψυχολόγο. Η βελτίωση της απόδοσης βέβαια, συμπεριλαμβάνει ένα μεγάλο αριθμό παραγόντων, οι οποίοι επηρεάζουν την προετοιμασία του αθλητή. Για παράδειγμα: το άγχος, η συναισθηματική κατάσταση, ο αυτοέλεγχος, η διάθεση, η αυτοπεποίθηση, η συγκέντρωση κ.ά. Για να γίνει αυτό, χρησιμοποιούνται διάφορες τεχνικές, που έχουν σαν στόχο να εκπαιδεύσουν τον αθλητή να αντιμετωπίζει καταστάσεις όπως: το να αποκτήσει δεξιότητες διαχείρισης του εαυτού του, καθώς επίσης και αυτονομία στο να αντιμετωπίζει τις διάφορες δυσκολίες. Παράλληλα, θα βοηθήσει στην ανάπτυξη καλής επικοινωνίας σε μια ομάδα, θα κάνει σεμινάρια για προπονητές του συλλόγου και θα «εμπλακεί» στην σχέση αθλητή-προπονητή-γονέα.

 

Πιστεύεις πως οι αθλητές που είναι ακόμη φοιτητές είναι έτοιμοι ψυχολογικά για αυτόν το συνδυασμό;

Ο συνδυασμός είναι σίγουρα δύσκολος. Ως αθλητές που θέλουν και αποζητούν την επιτυχία στον αθλητισμό, συνήθως νιώθουν την ίδια ανάγκη για επιτυχία και στα μαθήματα. Οι αθλητές συνήθως χαρακτηρίζονται από καλή οργάνωση, προγραμματισμό και πειθαρχία. Αυτά τα χαρακτηριστικά είναι πολύ σημαντικά και τους βοηθούν να αντεπεξέλθουν στα φοιτητικά τους καθήκοντα με επιτυχία. Η ψυχολογική πίεση που έχουν όμως οι αθλητές-φοιτητές είναι πολυμερής, αφού προέρχεται από τους προπονητές, τους καθηγητές, το οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον και ακόμα από τον ίδιο τους τον εαυτό. Γι’ αυτό το λόγο, η ψυχολογική προετοιμασία και η ψυχολογική υποστήριξη του αθλητή-φοιτητή είναι πολύ σημαντική. Πιστεύω ότι στην Κύπρο υστερούμε σε αυτό τον τομέα και αυτός είναι ένας από τους λόγους που ο πανεπιστημιακός/φοιτητικός αθλητισμός δεν είναι αρκετά ανεπτυγμένος, σε σχέση με άλλες χώρες.

 

Πώς επηρεάζουν οι γονείς τη ψυχολογία των αθλητών;

Οι γονείς και γενικά το οικογενειακό περιβάλλον παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην απόδοση του νεαρού αθλητή. Μπορούν να διαδραματίσουν είτε πολύ θετικό, είτε πολύ αρνητικό ρόλο στην αθλητική συμμετοχή των παιδιών τους. Πολλές φορές βλέπουμε γονείς να αντιδρούν έντονα σε αγώνες με τη νίκη ή με την ήττα του παιδιού τους. Γενικά ο ρόλος των γονέων πρέπει να είναι καθοριστικός. Πολλές φορές, ο προσανατολισμός των στόχων των γονέων καθορίζει και τους στόχους των παιδιών. Από την άλλη, η ευχαρίστηση των γονέων από την αθλητική απόδοση του παιδιού τους μπορεί να επηρεάσει θετικά τα ίδια τα παιδιά. Επίσης, η κατάλληλη υποστήριξη των γονέων μπορεί να προφυλάξει τους αθλητές από αγχογόνες εμπειρίες. Το θέμα των γονέων είναι θέμα προβληματισμού πολλών συλλόγων και ο ρόλος του αθλητικού ψυχολόγου σε αυτό τον τομέα είναι να «εμπλακεί»» στην επαφή γονέων και αθλητών.

IMG_4007

 

Ποια είναι κατά την άποψη σου η επίδραση των media στην ψυχολογία των αθλητών;

Η επίδραση των media μπορεί να είναι θετική ή και αρνητική. Μέσω των media οι αθλητές υποβάλλονται σε δημόσια συζήτηση και αξιολόγηση. Αυτό πολλές φορές μπορεί να επηρεάσει την απόδοση των αθλητών, είτε θετικά είτε αρνητικά. Στην ψυχολογία, η δημόσια κριτική των media αντιπροσωπεύει έναν από τους στρεσογόνους παράγοντες για τους αθλητές. Υπάρχουν αθλήματα, όπως το ποδόσφαιρο, όπου η πίεση μπορεί να είναι περισσότερη, λόγω του επαγγελματικού επιπέδου του αθλήματος και οι στρεσογόνοι παράγοντες να είναι αυξημένοι. Πολλές φορές όμως, η θετική κριτική των media, μπορεί να τονώσει την αυτοπεποίθηση των αθλητών.

 

Μαρία, κλείνοντας θα ήθελες να δώσεις μια συμβουλή στους φοιτητές/αθλητές;

 

Να συνεχίζουν να βάζουν στόχους και να προσπαθούν να τους επιτύχουν, παρ’ όλες τις δυσκολίες που βρίσκουν στο δρόμο τους. Επίσης είναι καλό να γνωρίζουν ότι οποιαδήποτε στιγμή μπορούν να συμβουλευτούν έναν αθλητικό ψυχολόγο που θα μπορεί να τους βοηθήσει και να τους κατευθύνει στην επίτευξη των στόχων τους.

 

Ευχαριστούμε τη Μαρία Αριστοτέλους για όλες τις συμβουλές της 🙂

 

Δες επίσης: Ποια είναι η Κύπρια πρωταθλήτρια Κυριακή Κουττούκη; Ας τη γνωρίσουμε καλύτερα!